Işığın Hayatımızdaki Yeri

Işığın hayatımıza olan etkisi sandığımızdan daha fazla desem. Hiç düşündünüz mü neden ofis, hastane, okul gibi dikkatin verilmesi gereken yerlerde beyaz renkli ışık kullanırken mobilya dükkanlarında ya da kafe gibi yerlerde neden sarı renkli ışık kullanılır ya da uzmanların kullanmamızı istediği mavi ışık filtresi neden sarı renklidir.

İnsanoğlunun ışık ile olan ilişkisi yüzyıllardır devam etmektedir. Işık, insan psikolojisi ve fizyolojisi üzerinde büyük bir etkiye sahiptir. Havanın kapalı olduğu günlerde kendimizi yorgun ve depresif hissederiz bu olayı ışığın bizdeki etkisiyle açıklayabiliriz. Işık, seratonin seviyesini etkileyebilmektedir. Işık miktarının az olması hormonal dengeyi etkilemekte, hastalığa ve bağışıklık sisteminde zayıflamaya neden olmaktadır.

İnsanın bir gün içerisindeki vücudunda yaşanan olaylara Sirkadiyan Ritim denir. Bu olaylara uyku-uyanıklılık döngüsü, vücut ısısı, kan basıncı düzenlenmesi, kalp hızı çalışma performansı, melatonin, büyüme hormonu, kortizol, nörotransmitter sekresyonu gibi çeşitli hormonların sentez ve sekresyonunu örnek olarak verebiliriz. Işık kaynaklarının Sirkadiyan Ritim üzerindeki etkileri incelendiğinde Renk Sıcaklığı (CCT), Işık Akısı (Lumen), Aydınlık şiddeti (Lux) gibi ışığın karakteristiğinin oldukça önemli olduğu görünür. Özellikle Renk Sıcaklığının en önemli bir etken olduğunu söyleyebiliriz.

475nm’nin melatonin hormonun bastırılmasında en etkili dalga boyu olduğunu biliyoruz soğuk renk sıcaklığına sahip ışık kaynaklarının bu konuda daha etkin olduğunu görebiliriz. Genellikle evlerde kullandığımız ışık 6500K değerindeki beyaz ışıktır ve bu ışık vücudumuzdaki Melatonin hormunun salgılanmasını bastırmada en fazla etkisi olan ışıktır. Yanlış ışık kullanımı insan hayatında olumsuz sonuçlara sebep olabilir. Örneğin biri ekran karşısında gece geç saatlere kalabilir çünkü ekrandan gelen mavi ışık kişinin uykusunu kaçıracaktır. Uykusu kaçan kişinin atıştırmalık yememesi olası değildir ve yediğiniz midenize giderken uykunuz tekrardan baskılanır çünkü vücut bir işlem yapıyordur. Kelebek etkisi gibi birkaç küçük karar sizi hayatınızda daha depresif yapmaya daha stresli yapmaya sürükler. Uyku bozukluğu, yeme bozukluğu, tükenmişlik sendromu gibi hastalıklarda ışık tedavisi uygulanmaktadır.

Çalışma ortamındaki ışık sizin yaptığınız işteki veriminizde büyük önem taşır. Yapılan araştırmalar ışık şiddetinin arttırılmasına paralel olarak üretimin % 8 – 27 oranında yükseldiğini ortaya koymaktadır. Beyaz ışık bir işe odaklanmanız gerektiğinde büyük önem taşımaktadır bu nedenle mutfakta kullanılan ışık özellikle beyaz olarak seçilmektedir fakat zaman geçirdiğimiz alanlarda sıcak beyaz ya da sarı ışık seçilmelidir. Dikkat gerektiren önemli işlerde ışık şiddetinin artırılması gerekirken kitap okumak, gazete okumak gibi dikkatin o kadar önemli olmadığı işlerde düşük ışık şiddeti yeterlidir. Ofis ortamlarında insan odaklı aydınlatma sistemlerinin uygulanması çalışanların daha az kaygıya sahip olmalarını, canlılıklarının artmasını, ruh hallerinin iyileşmesini, göz yorgunluklarının azalmasını ve iş tatminlerinin artmasını sağlar. Bu durum işveren açısından da yapılan işlerde düşük hata oranları, azalan işe gelmeme, artan enerji tasarrufu, artan motivasyon, artan iş tatmini, işle ilgili stres seviyesinin azalması, daha güvenli çalışma ortamı gibi avantajlar elde edilmesini sağlar. Eğitim ortamları için yapılan aydınlatma tasarımında insan sirkadiyen ritmi göz önünde bulundurulmalıdır. Okul ortamlarında yapılan araştırmalar gösteriyor ki renk sıcaklıkları ve ışık düzeyleri öğrenme ve zindeliği doğrudan etkilemektedir. İnsan odaklı aydınlatma sistemlerinin eğitim ortamlarında kullanılmasıyla öğrencilerin öğrenme performansı ve uyku düzenlerinin iyileştirilmesi, daha uyanık olmaları, derse katılmaları, konsantrasyon ve motivasyonlarının arttırılması amaçlanır. Kafelerde ise oraya gelen insanların kendini daha rahat hissetmesi daha konforlu hissetmesi için genellikle filamentli sarı ışık kullanılır.

İnsan fizyolojisi ve psikolojisi üzerinde önemli etkileri olan ışık ve aydınlatma, hayatımızda olumlu ve olumsuz pek çok sonuca neden olabilmektedir. Artık sandığınızdan fazlasını biliyorsunuz.

YORUMLAR

Sizin Düşünceleriniz