Kahvemi Kim Döktü? ve Bu İşle Uçakların Ne İlgisi Var?

Kahveyi fincana doldururken neden hep dökülüyorTonlarca ağırlıktaki uçaklar nasıl uçabiliyor? Veya bu iki örnek arasında nasıl bir ilişki bulunabilir. İşin doğrusu, bu iki durum birbirlerinden çok farklı gibi gözükseler de ikisine de sebep olan fiziksel olay aslında aynı. Peki neden kahvem yere dökülüyor, bunun sorumlusu kim? Tüm bunların cevabı Coanda Etkisi’nde saklı. 

Peki Coanda Etkisi nedir? 

Coanda etkisinden ilk olarak Thomas Young tarafından 1800’lerde bahsedilmiştir. Yaklaşık yüz yıl sonra Henrie Coanda tarafından yapılan Coandă-1910 isimli bir deneyde de bu prensipten faydalandı. Bu deney her ne kadar faaliyete geçememiş ve başarısız bir proje gibi dursa da uçak kanatlarındaki kaldırma kuvveti oluşumu gibi konularda çok önemli katkı sağlamıştı.  –(A.Hamer,2019)

Coanda etkisi karşımıza ilk defa, net bir şekilde H.Coandanın 1936 yılında patentini aldığı bir cihazda çıkıyor. Bu cihazda akışkan bir sıvı eğimli bir yüzeyde basınç oluşturuyor ve bu basınç sayesinde akışkan sıvı üzerinde aktığı cisimlerin yüzeylerin hareket ediyordu. Uçak kanatları da bu etkiyi kullanarak kaldırma kuvveti oluşturmaktadır. Burada akışkan olan bir sıvı değil havadırBu durumu tam olarak anlayabilmek için öncelikle Bernolli ilkesini incelemeliyiz.

Bernoulli İlkesi

Bernolli ilkesine göre hızı daha yüksek olan moleküller, düşük olanlara göre daha düşük basınca sahiptir. Günümüzde, bu ilkeden uçak kanatlarının tasarım aşamasında sıklıkla yararlanılır. Uçak kanatlarının yapısı alt taraf düz üst taraf kıvrımlı olacak şekilde tasarlanmıştır. Uçak ilerlerken aynı zamanda Kanat üzerine gelen havayı ikiye yarar. Üst yüzeyde kalan havanın doğal eğimi düz çizgide gitmektir ama kanadın eğimi onu aşağı çeker bu sebepten ötürü hava daha büyük bir hacme yayılır. Bu sayede kanadın üst yüzeyinde düşük basınç alanı oluşur, kanadın alt yüzeyi ile üst yüzeyi arasındaki oluşan basınç farkı sebebiyle kanadı üste doğru iten bir kuvvet doğar çünkü hava molekülleri yüksek basınçtan alçak basınca gitme eğilimindedir ve bunun sonucunda da uçak havalanır. Burada hava akşının düz bir doğrultuda değil de kanat yüzeyinden akmasını sağlayan fiziksel olay Coanda etkisidir. 

Aynı durumla french pressinizden fincanınıza kahve doldururken de karşılaşıyoruz. Coanda etkisi sebebiyle kahveniz kabın yüzeyinden gitme eğilimindedir. Kabın ucu kıvrılsa bile sıvı, kap yüzeyi üzerinde akmaya devam eder. Bunu önlemek için yerçekimi etkisinin hem yüzey gerilimine hem de kapla sıvı arasındaki Coanda etkisi yüzünden oluşan çekime galip gelmesi gerekmektedir.

KAYNAKÇA


YORUMLAR

  1. […] ki gemilerde ani dalgalar sebebi ile sallanmalar oluyorsa uçaklarda da bu hava hareketleri sebebi ile sallanmalar olur ve pilotlar öngörülemez hava kütleleri […]

Sizin Düşünceleriniz