Karadelikler ve Solucan Deliği

“Işığın bile kaçamadığı bir şey” bu tanımlamayı karadelikler söz konusu olduğunda duymanız çok olasıdır. Ancak bu tanımlamayı ilk defa duyunca ışık uzayda o kadar hızlı seyahat edebiliyorken bile kaçamıyorsa bu karadelik efsane bir şey olmalı diyorsunuz.

Karadelikler

Karadelikleri basitçe çok büyük bir kütlenin çok küçük bir hacme sıkışması ile oluşan olağanüstü derecede yoğun maddeler diyebiliriz. O kadar yoğun ki Einstein’ın ortaya attığı uzay-zaman örtüsünü sonsuzluğa kadar bükebilecek bir madde. İşte tam da bu yüzden uzay-zamanı o kadar büküyor ki ışık bile içinden kaçamayıp içine giriyor. Işık kaçamadığı için de yansıtma olayı mümkün olmuyor ve doğrudan gözlemlemek imkânsız bir hal alıyor. Bu sebeptendir ki ismi bu.

Tarihine bakacak olursak;

İlk olarak bir yıldızın içindeki nükleer enerji bitince çapının küçülüp beyaz cüce veya nötron yıldızı diye adlandırdığımız yıldızlara dönüştüğünü önceden keşfedilmişti. Ancak bir yıldızın nötron yıldızından daha yoğun olması imkânsız, absürt bir şey olarak nitelendiriliyordu. Ancak imkânsız olduğunu doğrulamak için yapılan çalışmalarda bir sonuç çıkmamış aksine olması gerektiği kanıtlanmıştı. Teorik olarak ispatlanan karadelik için tek bir şey kalmıştı o da gözlemlemek idi. Bu doğrultuda yapılan çalışmalar sonucunda 1971 yılında Uhuru adlı uydu tarafından yapılmıştı. X ışınları saptayan bu uydu sayesinde Kuğu takımyıldızının olduğu yerde normalin dışında bir x ışını kaynağı tespit etmişti. Ancak ortada gözle görülebilen böyle bir cisim yoktu. Bu yüzden bunun bir kara delik olabileceği sonucuna varıldı ve ilk karadelik Cygnus X-1 tespit edilmiş oldu.

karadelik

            Karadelikleri keşfetme tarihimizde önemli bir adım olarak da 2019 yılında Dünya’nın dört bir yanına dağılmış teleskopları Dünya çapında tek bir teleskop gibi kullanıp bir karadeliğin fotoğrafını çekmeyi başardık. 2 yıl boyunca karadeliğe odaklanıp gelen bütün verileri analiz ettikten sonra onu bir fotoğrafa dönüştürdüler ve karşımıza ilk karadelik fotoğrafı çıktı. Düşündüğümüz ve bilim kurgu filmlerinde kullanılan karadelik betimlemeleriyle çok bir farkı olmayan fotoğraf, karadelikleri anlama yolunda çok önemli bir adımdı.

Solucan Delikleri

Einstein-Rosen köprüsü ya da bilindik ismi ile solucan deliklerini yukarıda anlattığımız herşeyi içine çeken karadelik ile onun tam zıttı olan beyaz delik ile birleşmesi sonucu evrende oluşan bir yol olarak tanımlayabiliriz. Teorik olarak bir ucunda karadelik bulunduğundan içine çökmesi beklenen solucan deliğini egzotik madde diye adlandırdığımız madde negatif enerji yoğunluğu oluşturarak solucan deliğinin içine çökmesini engelliyor diyebiliriz. Böyle bir maddenin varlığı ya da solucan deliğinin mümkün olup olmayacağı henüz kanıtlanmamış olsa da solucan deliği bize sunduklarıyla bizi heyecanlandırmaya yetiyor. Gelecekte insanlık olarak uzay uçuşları veya gezegenler arası yahut yıldızlararası seyahat edebilecek duruma gelecek olursak evrende olan bir kestirme yolu kim istemez ki.

29 Haziran 2021

Tercih

YORUMLAR

Sizin Düşünceleriniz