Sahip Olduğun En İyi Şey Kendinsin – Toni Morrison

Toni Morrison ( 18.02.1931- 05.08.2019); Sevilen, En Mavi Göz, Tanrı Çocuğu Korusun gibi kitapların kalemi, Nobel ödüllü yazar.

Afro-Amerikalı bir ailenin ikinci çocuğu olan Toni Morrison Ohio’da dünyaya geldi. Çocukken çok kitap okuyan ve ailesinin anlattığı Afro – Amerikan halk hikayelerini dinlemeyi çok seven Morrison için bu hikayeler yazar kimliğinin oluşmasında çok önemli bir rol oynadı. Morrison 1953 yıllında Harward Üniversitesinde lisans eğitimini tamamladı. Lisans eğitimi sırasında ilk defa ırksal olarak ayrıştırılmış otobüslerle, restoranlarla karşılaştı. Lisans eğitimini tamamladıktan sonra Cornell Üniversitesinde yüksek lisans yaptı. Uzun yıllar üniversitede İngilizce eğitimi verdi. Howard Üniversitesi’nde eğitmenlik yaparken Jamaikalı bir mimar olan Harold Morrison ile tanıştı ve 1958 yılında evlendi. İki oğlu olduktan sonra 1964 yılında boşandı ve Random yayınevinde editörlük yapmaya aşladı.

Yazarımızın Kitapları

Yazdıkları ile Afro – Amerikalı insanların yaşamını anlatan ve ırkçılık karşıtı görüşleriyle bilinen Morrison, Amerikan romancılığının önde gelen temsilcilerinden biri oldu.  Mavi gözlere sahip olmak isteyen bir zenci kızı konu edinen “En Mavi Göz”, yazarın ilk romanıdır. “Sula” ise iki siyahi kadının arkadaşlığını anlatan ikinci romanıdır. Ulusal anlamda ün ve beğeni kazandığı üçüncü romanı ise “Süleyman’ın Şarkısı”dır. Bu eserleri 1981’de “Tar Baby”, 1988’de kendisine Pulitzer Ödülü’nü de kazandıran “Sevilen(Beloved)”, 1922’de “Jazz” adlı yapıtları izledi.

Morrison’un en çok ödül alan romanı “Sevilen”, köleleştirilen Afro-Amerikalı bir kadın olan Margaret Garner’ın gerçek hikâyesinden esinlenilerek yazıldı. Kölelikten kaçan Garner, köle avcıları tarafından takip edilmektedir ve yakalanmadan önce iki yaşındaki kızını öldürür, fakat kendi yaşamına son vermeden önce köle avcıları tarafından yakalanır. Ölen bebek hayalet olarak annesi ve ailesini ziyaret etmektedir.

Toni Morrison, 1993 yılında bütün yapıtları için Nobel Edebiyat Ödülü‘nü almaya hak kazandı. Eserlerinde çoğunlukla Amerika Birleşik Devletleri’nde ki ırkçılık ve ırkçılığın yakıcı sonuçlarını, eşitliğin önemini konu edinen Morrison’u çoğu insanın Nobel Edebiyat Ödülü alan ilk siyahi kadın olarak tanımlaması büyük bir çelişkidir.

Açık ten rengine sahip ebeveynleri tarafından hor görülen koyu tenli bir kızın hikâyesini anlatan son romanı “Tanrı Çocuğu Korusun” ise 2015’te yayınlandı.

 

Vefatından sonra ailesinin  “Gidişi her ne kadar tarifi olmayan bir kayıp yaratsa da, uzun ve dolu dolu bir hayat yaşadığı için minnettarız.”  sözlerini sarf ettiği Toni Morrison 5 Ağustos 2019’da New York’ta 88 yaşında öldü.

Neden Morrison Kitaplarını Okumalıyız?

Morrison okumak istediklerini yazan bir yazardı. NEA Arts Magazine ile 2014 yılında yaptığı bir röportajda

‘ Böyle bir öznesi olan bu türden bir kitabın– en savunmasız, hiç betimlenmeyen, ciddiye alınmamış küçük siyahi kız çocukları – edebiyatta ciddi anlamda hiç var olmadığını düşünüyordum. Hiç kimse -dekor karakterler olmaları dışında- onlar hakkında yazmamıştı. Bunu yapan bir kitap bulamadığım için “Peki, hem yazar hem okurum” diye düşündüm. Beni bu yazma işine bulaştıran işte bu okuma dürtüsüydü.

demişti. Karakterlerin kendi adına konuşmasına izin verirdi. Bilmediklerini yazmaya çalışırdı.

Kitaplarında ırkçılık,  kimlik bunalımı, kimlik arayışı, kadınlara toplumda verilen roller, kadın erkek ilişkileri ve çocuklukta yaşanılan şeylerin hayata etkilerini kinayeli bir üslupla anlatır Morrison. Hayatı, teninin renginden doğan ayrımcılıkla mücadele etmekle geçmiştir. Kitaplarındaki karakterler de onun gibi ayrımcılığın her türlüsüyle mücadele ediyorlar. Cinsiyet üstü ve yaşlar üstü bir yazardır. Herkesi anlatır romanlarında. Kitabı bitirdiğinizde bir daha okumaya korkarsınız çünkü gerçekleri çok güzel yüze vurmuştur. Dili o kadar güzeldir ki her şey gözünüzde canlanır sadece görüntüleri değil iç dünyalarını bile bir kağıda resmeder karakterlerin.

 

‘Sahip olduğun en iyi şey kendinsin’ -Toni Morrison

Toni Morrison’a sahip olduğum, onu okuduğum için çok şanslıyım. Her yıl evimdeki kitaplarını bir kere daha okur bir kere daha hayran olur ve bir kere daha korkarım, üzülürüm sözlerinde. Yazıma Toni Morrison’un sözleriyle son verirken en kısa sürede bir Toni Morrison kitabı alıp zaman kaybetmeden okuyacağınızı umuyorum.

“Çokmuş gibi gözüktüğünü biliyorum. Ama gerçekte tek bir şey yapıyorum. Kitapları okuyorum. Kitapları öğretiyorum. Kitaplar yazıyorum. Kitapları düşünüyorum. Bu tek bir iş.”

 

Kaynakça


YORUMLAR

  1. […] Morrison’un hayatı ve kitapları hakkındaki diğer yazımıza buradan […]

Sizin Düşünceleriniz