Popülizm Nedir? – Popülizmin Yükselişi #1

POPÜLİZM NEDİR?

Popülizm, halk yağcılığı veya başka bir deyişle halk çıkarcılığı kelime kökenine göre “halkçılık” anlamına geliyor. Popülizm aynı zamanda sosyo-ekonomik statü bakımından dezavantajlı olan halkı, toplumun sosyo-ekonomik statü bakımdan daha avantajlı olan “elit” olarak adlandırlan daha “seçkin” kesimine karşı destekleyen ve savunan politik bir akım olarak da tanımlanabilir. Ancak, hali hazırda popülizmi tanımlarken herksin uzlaşabileceği herhangi bir sıkıntı tanım bulunmamaktadır. Hollandalı bir siyaset bilimci olan Mesela Cas Mudde popülizmi “toplumun, saf halk ve yolsuzluğa bulaşmış elitler olarak iki ayrık karşı gruba ayrıldığı politik fikriler dizisi” olarak tanımlamaktadır. Hayatımızdaki hiçbir durumda olmadığı gibi toplumda “iyiler” ve “kötüler” veya siyah ve beyaz olarak tanımlanamaz. Ancak popülist ideolojiler ve liderler kendi şahsi çıkarlarını korumak veya kitlelerini bir ortak amaca adamak için sık sık popülizmi kullanmaktadır. Dünyanın çoğu ülkesinde popülist liderler taraftarlanırı etnik köken, din, dil vb. konular üzerinden kutuplaştırma politikaları ile kendine daha çok bağlarken ayn zamanda karşıt görüşleri hain, terörist, köylü veyahut gerici olarak adlandırarak “öcüleştirir”. Bu tarz politik davranışlar halkı mantıksız, ayrıştırıcı fikirlerin ve ideolojilerin etrafında toplayabilecek kadar güçlüdür bu da popülizmi en tehlikeli taraflarından biridir çünkü politikacılar her an radikalleşmeye müsait kavramlar ile oynamaktadır bunun toplum için oluşturduğu tehlike adeta el bombası ile tenis oynamak kadar fazladır.(biraz abartı bir benzetme oldu ama durumu ifade etmek aklıma daha iyi örnek gelmedi : ((  ). Popülizmi daha iyi anlamak için öncelikle ortaya çıkış ve yükseliş sürecini de anlamamız gerekir.

Populist Demagogue Autocrat Dictator Despot (https://www.maxpixel.net/Populist-Autocrat-Dictator-Demagogue-Despot-2193093)

POPULİZMİN GELİŞİMİ VE POPÜLİZMİN YÜKSELİŞİ

TARIMSAL POPÜLİZM

Popülizmin gelişi genellikle üçe ayrılır. Popülizmle ilk olarak 19. yüzyıl sonlarında ABD’de People’s Party ve Rusya’da ortaya çıkan Narodnik hareketleri ile karşılaşıyoruz. Bu iki hareket birbirlerinde bağımsız olmakla birlikte çiftçilere toprak dağıtılması gibi toprak reformları gibi savunuları desteklemiştir (Feyadi.C&Yıldırım.O,2019) Bunu “Tarımsal Popülizm” olarak sınıflandırabiliriz.

https://loc.getarchive.net/media/the-populist-paul-revere-js-pughe
SOSYO-EKONOMİK POPÜLİZM

Popülizm ikinci olarak “sosyo-ekonomik popülizm” olarak 20.yüzyılım ortalarında latin amerikada karşımıza çıkıyor. Büyük buhran ile popülizm dalgası yıllarca latin amerikada varlığını sürdürdü ve yayıldı. Sosyo-ekonomik popülizmde tetikleyici etken Latin Amerika’da hali hazırda çok yüksek olan gelir eşitsizliği oldu. Brezilyada Getúlio Vargas, Arjantin’de Juan Perón gibi liderler bu akıma öncülük etmekle birlikle “halk” eşitlik gibi kavramları kullanıp elitlere ve  sermayeye karşı olan anti-kapitalist söyleme dayalı sosyo-ekonomik popülizmi körüklediler. Politikaları Latin Amerikaya ortak bir kimlik vaaden aynı zaman da emperyalist güçlerin her türlü mücadelesine karşı çıkan Americonismo ideolojine dayanıyordu.

Protesters carry a banner reading “Refugees not welcome” during a demonstration of right-wing extremists in Dortmund, Germany, in April. (David Young/Picture Alliance/Getty Images)
YABANCI KARŞITI POPÜLİZM (AVRUPA POPÜLİZMİ)

 

Popülizm üçüncü ve halada oldukça yaygın olan “yabancı düşmanı popülizm”olarak karşımıza çıkıyor. Anavatanı ve en yaygın olduğu bölge Avrupa olan bu popülizm türü aynı zamanda “Avrupa Popülizmi” olarak da adlandırılmaktadır. Bu popülizm türünün tohumları, 1930’larda insanlık tarihinde kara bir leke olarak geçen Nazi Almanyası döneminde Hitler ,Mussolini ve Franco gibi faşist liderler tarafından atılmışıtr. Bu liderler yahudi karşıtlığı ,ırkçılık gibi kavramları kullanıp demagoji gibi yöntemlerle taraftar toplamışlardır. Yabancı düşmanı popülizmi ilerleyen yıllarda ,yaklaşık 20. yüzyılın sonlarına doğru, Avrupa’da  yeniden yükselip yabancı düşmanlığı ve göçmen karşıtlığını merkeze olan Avrupa Popülizmine dönüşmüştür. Avrupa popülizmi, sol popülist partilerin yükselişine kadar aşırı sağcı Fransız Ulusal Cephe ve Avuturyalı Özgürlük Partisi ile özdeşleşmiştir.

https://picryl.com/media/deserting-the-old-idol-dalrymple

SONUÇ

Bu haftada ki yazımda elimden geldiği kadar popülizmi anlatmaya çalıştım. Popülizmin toplumlar açısından oluşturduğu tehlikeye ve gelişmine benim kendi subjektif perspertifmden baktık. Genel olarak popülizmi en iyi ifade edebilecek kavram şahsen “halk yağcılığı” olabilir. Popülizm radikalleşmeye çok müsait olup aynı zamanda popülist söylemler liderlerin popülaritesini artırsada aynı zamanda toplumun ortak bir noktada buluşabilmesini engelliyor. Yazının beğenilmesi durumunda ilerleyen günlerde popülizmle çok fazla kıyasalanan elitizm ve tarihsel gelişimi ile ilgili bir yazı daha yazmayı düşünüyorum. Umarım sizler için verimli ve faydalı bir yazı olmuştur. Konu hakkındaki görüşlerinizi veyahut yazı ile ilgili eleştirilerinizi yorumlara yazabilirsiniz sizlerin fikirleri bizim için çok değerli. Sağlıcakla kalın :))).

 

KAYNAKÇA

Cemal FEDAYİ.,Onur YILDIRIM.  (2019). Popülizm: İdeolojisizliğin İdeolojisi ya da İktidar İdeolojisi. http://www.makalesistemi.com/panel/files/manuscript_files_publish/e61942b4897972dd6a60f8037db34c7c/9626a45c30bed784e9896659c6ac8ab9/a8343729011aa74.pdf

https://tr.wikipedia.org/wiki/Pop%C3%BClizm#:~:text=alt%20s%C4%B1n%C4%B1fa%20ay%C4%B1rmaktad%C4%B1r%3A-,Tar%C4%B1msal%20pop%C3%BClizm,Ye%C5%9Fil%20Ayaklanma%20milisleri%20gibi%20olu%C5%9Fumlar.

https://tr.wikipedia.org/wiki/Narodnik

https://web.archive.org/web/20200610175909/https://perspektif.eu/2019/01/25/populizm-nedir/

Cas Mudde: “Popülizmle ilgili bildiklerinizi unutun”

YORUMLAR

Sizin Düşünceleriniz